اسد الله معطوفى

1124

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

مسجد گلشن و سنگ مزارها و كتيبه‌هاى آن در محله قديمى و بزرگ « ميدان » شهر استراباد ، مسجد گلشن در حاشيه مدرسه سادات قرار داشت كه در سال 1175 خورشيدى ( 1212 ه . ق ) در دومين سال حكومت فتحعلى شاه قاجار ساخته شده بود . اين مسجد هم چندبار تعمير و ترميم شد . يك بار بخش شمالى آن توسط حاج شفيع تاجر ترميم گرديد . اين مكان كه يكى از كانونهاى مهم جنبش مشروطيت منطقه استراباد و دمونستراسيونهاى مربوط به آن محسوب مىشد ، بعد از احداث آن ، از همان آغاز بخشهاى حاشيه‌اى صحن آن محل دفن تعدادى از رجال متنفذ شهر استراباد شد . يكى از اين شخصيت‌ها ملا محمد على اشرفى ( بهشهرى ) معروف به شريعتمدار استرابادى پسر محمد ابراهيم شريعتمدار بود . تعدادى از اين خاندان اشرفى از بهشهر به استراباد آمده بودند . پس از شكست محمد خان شيبانى اوزبك از شاه اسماعيل صفوى و قتل وى ، بازماندگان او به سردارى عبد الله خان و عبيد الله خان چند بار سراسر خراسان ، استراباد و بخشى از مازندران را به باد تهاجم و غارت گرفتند . چندى بعد شاه عباس چون قصرها و ابنيه سلطنتى زيادى در مازندران ( فرح‌آباد ، سارى ، اشرف ) و استراباد ( كاخ آقا محمد خانى بعدى ) ساخته بود ، امر كرد در امتداد ساحل جنوبى درياى خزر قلعه‌ها و استحكامات زيادى را هم بسازند و در آن‌ها قراولانى را مستقر كنند تا اوزبكان به آنجا دسترسى نيابند . بدين‌جهت در حوالى اشرف قلعه‌هائى احداث شدند از جمله در ميانكاله قلعه سرتك و قلعه پلنگان و در شرق فرح‌آباد قلعه شاهكيله ساخته شد . سپس افغانهاى مسلح را به قراتپه كوچ و اسكان دادند . آنگاه پس از تعمير و ترميم قلعه مبارك‌آباد ( آق‌قلعه فعلى ) در استراباد ، حسن بيگ را در راس 4000 گرجى از گرجستان به اشرف كوچ داده و در گرجى محله اشرف و گرجى محله كوسان و نيز گرجى محله نزديك استراباد ( بين ميان‌دره و دنگلان ) مستقر نمودند . خاندان اشرفى بازمانده همين گرجيان عصر حسن بيگ هستند . در عصر فتحعلى شاه كه ميرزا محمد يوسف اشرفى مستوفى ديوان بود و در دربار خدمت مىكرد ، صاحب املاك و مالهاى زيادى از جمله در تهران و بارفروش ( بابل ) شد . ملا محمد على اشرفى شريعتمدار استرابادى نيز منتسب به همين خاندان است . او در استراباد بر مسند قضاوت هم نشست و در كار رفع اختلافات و مرافعات بزرگ از جمله بين سادات درازگيسو و عباس خان